Magister farmacji
Magister farmacji z 10-letnim doświadczeniem aptecznym, obecnie kierownik apteki ogólnodostępnej w Poznaniu. Specjalizuje się w analizie interakcji suplementów z lekami oraz porównywaniu biodostępności form chemicznych substancji aktywnych. Konsultuje pacjentów łączących farmakoterapię z suplementacją.
mgr farm. Tomasz Wiśniewski na co dzień stoi za pierwszym stołem i widzi z bliska, jak pacjenci łączą suplementację z farmakoterapią — często bez konsultacji z lekarzem. To z tej praktyki wzięło się jego główne zainteresowanie: interakcje między popularnymi suplementami a lekami na receptę.
W swoich tekstach zachowuje pragmatyczne podejście farmaceuty:
Glukonian cynku ma lepiej udokumentowaną biodostępność w badaniach klinicznych niż asparaginian, ale różnice nie zawsze przekładają się na efekty zdrowotne.
Cytrynian magnezu ma wyższą biodostępność niż asparaginian, więc jest lepiej wchłaniany w jelitach.
Najlepiej przebadane formy cynku to pikolinian, cytrynian i glukonian - różnią się biodostępnością (patrz tabela).
Nie istnieje uniwersalny preparat mineralny odpowiadający wszystkim potrzebom - niedobory są indywidualne.
Koenzym Q10 wpływa na produkcję energii komórkowej, ale efekt jest wyraźny głównie u osób z niedoborem lub określonymi chorobami.
U osób powyżej 50. roku życia biodostępność ubichinolu (forma zredukowana Q10) jest wyraźnie wyższa niż klasycznego ubichinonu.
Kurkumina w suplementach jest zwykle standaryzowana na 95% kurkuminoidów, ale jej biodostępność w klasycznym proszku jest bardzo niska.
Kwas alfa-liponowy (ALA) i acetyl-l-karnityna (ALCAR) działają na różne mechanizmy neuroprotekcji. ALA to silny antyoksydant.
Witamina C (kwas L-askorbinowy) to związek rozpuszczalny w wodzie, będący kofaktorem wielu enzymów, przeciwutleniaczem oraz uczestnikiem syntezy kolagenu.
Diglicynian żelaza cechuje się lepszą tolerancją ze strony przewodu pokarmowego i wyższą biodostępnością niż siarczan żelaza.
Najlepiej przebadane dawki luteiny i zeaksantyny to 10 mg + 2 mg dziennie - takie zastosowano w badaniu AREDS2.
Magnez wpływa na działanie leków hipotensyjnych, nasilając efekt obniżający ciśnienie. Suplementacja magnezu jest stosunkowo bezpieczna.
Formy magnezu różnią się biodostępnością, dawkowaniem i skutkami ubocznymi. Cytrynian i mleczan magnezu mają lepszą przyswajalność niż tlenek i siarczan.
Biodostępność magnezu zależy głównie od formy chemicznej, a nie od tego, czy preparat jest w płynie czy w tabletkach.
Olej lniany dostarcza głównie ALA (kwas alfa-linolenowy), którego konwersja do EPA/DHA u człowieka jest bardzo niska (zazwyczaj <10% dla EPA, <1% dla DHA).
Skuteczność probiotyków zależy od konkretnego szczepu, nie tylko gatunku. Najlepiej przebadane: Saccharomyces boulardii (biegunki poantybiotykowe.
Selen występuje w diecie i suplementach głównie w dwóch formach: organicznej (selenometionina, selenocysteina) i nieorganicznej (selenian(VI), selenit(IV)).
Przewlekłe przyjmowanie metforminy (szczególnie >4 miesięcy) zwiększa ryzyko niedoboru witaminy B12 u 10-30% pacjentów.
U osób zdrowych nie ma dowodów, że metylokobalamina jest skuteczniejsza od cyjanokobalaminy. Osoby z mutacją MTHFR.
Przewlekłe stosowanie leków przeciwpadaczkowych (LPP) może zaburzać metabolizm witaminy B6, prowadząc do niedoboru lub - rzadziej - toksyczności.
Podstawowa różnica to forma: pirydoksyna (B6) wymaga przekształcenia do aktywnej P-5-P; nie każdy organizm robi to równie efektywnie.
Witamina C w dawkach do 500 mg/dobę nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych z większością leków na nadciśnienie.
„Lewoskrętna witamina C” to określenie marketingowe, bez chemicznego uzasadnienia - prawidłowa nazwa to kwas L-askorbinowy.
Badania na ludziach nie potwierdzają wyraźnej przewagi liposomalnej witaminy C nad klasyczną askorbinianową w kontekście poziomu we krwi u zdrowych osób.
Stosowanie antykoncepcji hormonalnej może podnosić stężenie witaminy D w surowicy, ale nie zawsze oznacza to rzeczywisty zapas witaminy w organizmie.
Witamina D (cholekalcyferol, D3) to prohormon, który po hydroksylacji w wątrobie (do 25(OH)D) i nerkach (do aktywnej formy 1,25(OH)2D) wywiera różne efekty.
Nie wykazano klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych między witaminą D a statynami u większości pacjentów.
Wkraplanie (krople doustne) i tabletki zapewniają podobną biodostępność przy prawidłowym stosowaniu.
Witamina D3 (cholekalcyferol) skuteczniej podnosi i utrzymuje poziom 25(OH)D we krwi niż witamina D2 (ergokalcyferol).
Witamina E w dawkach ≥ 400 IU/dobę może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zwiększając ryzyko krwawień.
Naturalna witamina E (d-α-tokoferol) ma wyższą biodostępność niż syntetyczna (dl-α-tokoferol); skuteczniej podnosi stężenie aktywnej formy we krwi.
Interakcja witaminy K z antagonistami witaminy K (VKA) - warfaryna, acenokumarol - wymaga uwagi. Zmienne spożycie witaminy K może destabilizować INR i zwiększać.
MK-7 ma znacznie dłuższy okres półtrwania niż MK-4, co przekłada się na stabilniejsze stężenia we krwi.
MK-7 (menachinon-7) ma wyższą biodostępność i dłuższy czas działania niż MK-4. Najlepiej przebadane dawki MK-7 to 90-200 µg dziennie.